Ekranda Titreme ve Sinyal Kaybı Nasıl Çözülür?

Ekranda titreme ve ara ara gelen siyah ekranın en sık nedeni bozuk bir ekran ya da bozuk bir kablo değil, kaynak ile ekran arasındaki el sıkışmanın (handshake) tamamlanamamasıdır. Bu yüzden teşhise kablo değiştirerek başlamak yerine, zinciri en kısa hâline indirip tek tek halkaları geri eklemek gerekir.

Belirtiler birbirine benzediği için kullanıcılar genellikle doğrudan yeni kablo alır. Oysa aynı belirti kaynaktan, ekrandan, aradaki çoklayıcıdan, kablo uzunluğundan ya da yalnızca bir yazılım ayarından gelebilir. Aşağıdaki sıra, hiçbir parça satın almadan yapılabilecek kontrollerle başlar.

İlk beş dakikada yapılacaklar

Önce bütün zincir soğuk başlatılır: ekran, kaynak cihaz ve varsa aradaki her cihazın fişi çekilir, yarım dakika beklenir, sonra ekran ilk, kaynak son olarak açılır. Bu sıra önemlidir, çünkü ekran açılırken kendi yetenek bilgisini kaynağa bildirir; kaynak önce açılırsa bu bilgi eksik okunur ve görüntü hiç gelmeyebilir.

İkinci adım zinciri kısaltmaktır. Araya giren her cihaz, yani çoklayıcı, uzatıcı, soundbar, yakalama kartı ya da anahtar, el sıkışmanın yeniden yapılmasını gerektirir. Kaynağı doğrudan ekrana tek kabloyla bağlayıp sorun kaybolursa arıza bu ara cihazlardan birindedir ve kabloyla ilgisi yoktur.

Üçüncü adım, belirtinin hangi tarafa ait olduğunu ayırmaktır. Aynı kaynak başka bir ekranda sorunsuz çalışıyorsa arıza ekran tarafında; aynı ekran başka bir kaynakta sorunsuz çalışıyorsa arıza kaynak tarafındadır. Elinizde ikinci bir ekran yoksa ekranın başka bir girişi aynı testi yapmanızı sağlar: aynı kablo ikinci girişte sorunsuz çalışıyorsa sorun ilk girişin kendisindedir ve bu, ekranın arızalı olduğu anlamına gelmez, çoğu zaman o girişin bir ayarıyla ilgilidir.

Belirtiye göre olası neden

El sıkışma, EDID ve içerik koruma

Kaynak ile ekran bağlandığında ekran kendi destekleyebildiği çözünürlük, tazeleme hızı ve ses biçimlerini bir tanım bloğu hâlinde kaynağa bildirir; buna EDID denir. Kaynak bu bilgiye göre bir çıkış seçer. Araya bir cihaz girdiğinde bu bilgi ya kopyalanır ya da ara cihazın kendi tanımıyla değiştirilir; işte burada çoğu hata ortaya çıkar. Ekran 120 Hz destekliyor olsa bile araya giren cihaz 60 Hz bildirirse kaynak 60 Hz gönderir.

İkinci katman içerik korumadır. Korumalı bir içerik oynatıldığında zincirdeki her halkanın aynı koruma sürümünü desteklemesi gerekir; bir halka desteklemiyorsa menüler görünür ama film başlarken ekran siyaha döner. Belirtinin yalnızca belirli bir uygulamada ya da yalnızca film başlarken görülmesi bu katmanı işaret eder.

Kablo uzunluğu ve kalitesi nerede devreye girer

Kablo gerçekten suçlu olduğunda belirti genellikle kararma değil, kar taneciği gibi parlak noktalar ya da yüksek çözünürlükte çalışmayıp düşük çözünürlükte çalışmasıdır. Yüksek çözünürlük ve yüksek tazeleme hızı daha fazla veri demektir; aynı kablo 1080p60 taşırken sorun çıkarmayabilir, 4K120 taşırken sınırda kalır.

• Belirti yalnızca yüksek çözünürlük ya da yüksek tazeleme hızında çıkıyorsa önce kablo denenir.
• Aynı kablo kısa bir mesafede sorunsuz çalışıyorsa sorun uzunluktur, kalite değildir.
• Kablo bir kapı eşiğinden, koltuk ayağının altından ya da keskin bir köşeden geçiyorsa iç damarlar zedelenmiş olabilir; aynı kablo elde tutulduğunda çalışıyor, yerine konduğunda bozuluyorsa teşhis nettir.
• Uzatma eki yerine tek parça kablo tercih edilir; her ek, sinyalin bozulabileceği yeni bir nokta ekler.

Hangi sürümün hangi çözünürlüğü taşıdığı ayrı bir konu ve /blog/hdmi-surumleri-ve-4k-8k-icin-hangi-kablo yazısında ele alınıyor; burada mesele sürüm seçmek değil, elindeki zincirin nerede koptuğunu bulmaktır.

Yazılım tarafında bakılacak üç ayar

Donanım sağlamken de titreme görülebilir. Birincisi tazeleme hızıdır: ekranın desteklediği değerin bir kademe üstüne ayarlanmış bir çıkış, çoğu zaman çalışır gibi görünüp aralıklı kararma yapar. İkincisi renk derinliği ve renk alt örneklemesi ayarıdır; en yüksek değerde sınırda kalan zincir, bir kademe düşürüldüğünde stabil hâle gelir. Üçüncüsü ekranın kendi menüsündeki giriş modudur: gelişmiş ya da yüksek bant genişliği modu kapalıysa ekran yüksek çözünürlüklü sinyali reddeder, bu ayar açıldığında sorun kaybolur.

Kısa kontrol listesi

1. Bütün zinciri soğuk başlatın, ekranı kaynaktan önce açın.
2. Araya giren bütün cihazları çıkarıp kaynağı doğrudan ekrana bağlayın.
3. Sorun kayboluyorsa ara cihazları tek tek geri ekleyip suçluyu bulun.
4. Tazeleme hızını ve renk derinliğini bir kademe düşürüp deneyin.
5. Ekran menüsündeki yüksek bant genişliği giriş modunu açın.
6. Kabloyu kısa bir mesafede deneyin; orada çalışıyorsa uzunluk sınırdadır.
7. Belirti yalnızca korumalı içerikte çıkıyorsa zincirdeki eski halkayı arayın.

DataPower, HDMI, USB ve ağ tarafındaki bağlantı bileşenlerini bir arada sunar; bir arıza teşhisinde hangi halkanın değişmesi gerektiği de bu zincirin bütününe bakılarak belirlenir.