Harici disk görünmüyor: sıralı arıza teşhisi rehberi

Harici diskiniz görünmüyorsa ilk yapılacak şey biçimlendirmek değil, arızayı iki gruba ayırmaktır: disk hiç tanınmıyor mu, yoksa tanınıyor ama dosya yöneticisinde çıkmıyor mu? Cihaz listesinde hiç görünmüyor, LED yanmıyor ve dönme sesi duyulmuyorsa sorun büyük olasılıkla besleme, kablo ya da köprü kartındadır; cihaz listesinde görünüyor ama sürücü harfi yoksa sorun bölüm ve dosya sistemi tarafındadır.

Bu ayrımı yapmadan atılan her adım zaman kaybıdır, bazı adımlar ise veriyi geri dönülmez biçimde silebilir. Aşağıda sıralı bir teşhis yolu var; veriniz önemliyse biçimlendirme her zaman en son seçenektir.

Önce hangi gruptasınız: tanınmıyor mu, görünmüyor mu

Diski taktıktan sonra üç şeye bakın: gövdedeki LED, diskin dönme sesi ve işletim sisteminin aygıt listesi. Windows'ta Aygıt Yöneticisi ve Disk Yönetimi, macOS'ta Disk İzlencesi, Linux'ta blok aygıt listesi bu bilgiyi verir.

• Aygıt listesinde hiç yok: elektriksel bir sorun var. Kablo, port, besleme ya da kutunun köprü kartı.
• Aygıt listesinde var, Disk Yönetimi'nde disk görünüyor ama bölümü yok: bölüm tablosu okunamıyor ya da silinmiş.
• Bölüm var, harfi yok: sürücü harfi atanmamış ya da disk çevrimdışı işaretli.
• Bölüm var, harfi var, açılmıyor: dosya sistemi tanınmıyor ya da bozulmuş.

Bu dört satır, geri kalan her adımı belirler. Hangisinde olduğunuzu not edin.

Besleme: 2,5 inç ile 3,5 inç aynı şey değil

Taşınabilir 2,5 inç diskler ve disk kutuları beslemelerini doğrudan USB portundan alır. Port zayıfsa, uzun ya da standart dışı bir kablo kullanılıyorsa disk dönmeye başlar, akım yetmeyince durur ve tekrar dener. Belirtisi tanıdıktır: kısa aralıklarla tekrar eden tıslama veya dönüp duran bir motor sesi, ekranda bir açılıp bir kaybolan aygıt bildirimi.

3,5 inç masaüstü diskler bu akımla çalışmaz; kendi güç adaptörüyle beslenmeleri gerekir. Adaptörün doğru voltta ve yeterli akımda olması, fiş ucunun ve polaritenin uyması şarttır. Adaptör konusunda ayrıntı gerekiyorsa DC güç adaptörü seçimi yazısına bakabilirsiniz.

İlk ve en kolay test şudur: diski USB çoklayıcı, klavye üstündeki port ya da uzatma kablosu üzerinden değil, doğrudan bilgisayarın kendi portuna takın. Mümkünse arka panel portlarını kullanın. Çoklayıcı üzerinden bağlanan disk, akım paylaşımı yüzünden sağlam olduğu hâlde görünmeyebilir.

Sıralı teşhis: değiştirerek daraltmak

Arıza teşhisi tahmin değil, eleme işidir. Her adımda tek bir değişken değiştirin:

1. Kabloyu değiştirin. Kutularla gelen kablolar en sık kopan parçadır; fiş dibindeki bükülme bölgesi zamanla kırılır.
2. Portu değiştirin. Ön panel portları anakarta uzun bir iç kabloyla bağlıdır; arka panelde sonuç farklı olabilir.
3. Başka bilgisayarda deneyin. Disk orada görünüyorsa sorun ilk bilgisayarın portunda, sürücüsünde ya da ayarındadır.
4. Kabloyu kıpırdatırken izleyin. Bağlantı kesilip geliyorsa mekanik bir temas sorunu var.
5. Diski başka bir kutuya ya da kızağa alın. Disk yeni kutuda görünüyorsa arızalı olan disk değil, eski kutunun köprü kartıdır. Kutu ve kızak seçenekleri için USB-SATA kablo, HDD kutusu ve kızak yazısı yol gösterir.

Bu beş adım, arızanın diskte mi kutuda mı kabloda mı bilgisayarda mı olduğunu neredeyse kesinleştirir.

Belirti, muhtemel neden ve ilk kontrol

Tanınıyor ama açılmıyorsa: dosya sistemi tarafı

Disk görünüyor, hatta kapasitesi doğru okunuyor ama içine girilemiyorsa birkaç tipik durum vardır. Disk başka bir işletim sisteminde biçimlendirilmiş olabilir; macOS'un ya da Linux'un kendi dosya sistemiyle hazırlanmış bir disk Windows'ta doğal olarak okunmaz ve karşınıza biçimlendirme teklifi çıkar. Bu teklifi kabul etmek, veriyi geri getirme ihtimalini ciddi biçimde düşürür.

İkinci durum bölümleme şemasıdır. Eski şemayla hazırlanmış diskler 2 TB üstündeki alanı tam göstermez; büyük kapasiteli bir diskin yalnızca bir kısmının görünmesi bu yüzden olabilir. Üçüncü durum diskin "çevrimdışı" işaretlenmesidir; bu, tek bir menü adımıyla düzelen zararsız bir durumdur. Dördüncüsü ise bozulmuş bir dosya sistemidir: sürücü açılır ama klasörler boş görünür ya da erişim hatası alınır.

Diskin fiziksel sağlığını anlamak için SMART bilgisine bakmak iyi bir alışkanlıktır. Yeniden atanmış sektör sayısının yükselmesi, bekleyen sektörler ve artan hata sayaçları diskin ömrünü tamamladığını söyler. Böyle bir diskle tek yapılacak iş, onu onarmaya çalışmak değil, verisini bir an önce başka bir yere kopyalamaktır.

Veri önemliyse sıralama değişir

Kurtarılacak veri varsa önce kopya, sonra müdahale. Biçimlendirme, bölüm oluşturma ve onarım araçları diskin üzerine yazar; yazılan her blok geri gelme şansını azaltır.

Diskten garip sesler geliyorsa ya da hiç dönmüyorsa cihazı açıp kurcalamak durumu kötüleştirir. Tekrar tekrar takıp çıkarmak da yardımcı olmaz; her denemede mekanik aksam bir kez daha zorlanır. Bu noktada doğru karar, cihazı kapatıp veri kurtarma yolunu değerlendirmektir.

Kısa kontrol listesi

• Disk hiç tanınmıyor mu, yoksa tanınıp görünmüyor mu? Önce bunu belirleyin.
• Çoklayıcı ve uzatmayı aradan çıkarıp doğrudan bilgisayara takın.
• 3,5 inç disk kutusunu kendi adaptörüyle besleyin, 2,5 inçte kablo ve port değiştirin.
• Kablo, port, bilgisayar ve kutu sırasıyla değiştirip arızayı daraltın.
• Biçimlendirme teklifini kabul etmeyin; kapasite ve bölüm bilgisini Disk Yönetimi'nden okuyun.
• Sürücü harfi yoksa atayın, disk çevrimdışıysa çevrimiçi yapın.
• SMART değerlerine bakın; kötüyse onarma değil kopyalama yapın.
• Tık sesi veya dönmeme varsa denemeyi bırakın.

DataPower harddisk kutusu, kızak ve USB-SATA kablo grubunda çalışan bir diski yeniden kullanıma almak için gereken parçalar bulunur; hangi kutunun elinizdeki diske uyduğundan emin olmak için ürünler sayfasındaki teknik özelliklere bakabilir ya da iletişim sayfasından durumu aktarabilirsiniz.