HDMI Sürümleri Arasındaki Fark Nedir? 4K ve 8K İçin Hangi Kablo?

Kısa cevap: HDMI sürüm numarası (1.4, 2.0, 2.1) cihazın yeteneğini anlatır; kablonun sınıfı ise taşıyabildiği bant genişliğini. 4K 60Hz ve HDR için 18 Gbps taşıyan Premium High Speed sınıfı bir kablo yeterlidir. 4K 120Hz ya da 8K 60Hz isteyen bir kurulumda 48 Gbps taşıyan Ultra High Speed sınıfı kablo gerekir. Kutuda “2.1” yazması tek başına bilgi değildir; bakılacak değer kablonun taşıdığı Gbps rakamıdır.

Sürüm cihazın özelliğidir, sınıf kablonun

HDMI etrafındaki karışıklığın büyük bölümü iki ayrı şeyin aynı isimle anılmasından doğar. Televizyonunuzun, oyun konsolunuzun ya da AV alıcınızın arkasındaki girişin bir HDMI sürümü vardır. O sürüm, cihazın hangi çözünürlüğü, hangi tazeleme hızını, hangi ses yolunu ve hangi oyun özelliklerini desteklediğini belirler. Kablonun ise sürümü yoktur. Kablo bir iletim hattıdır ve ondan beklenen tek şey, iki ucundaki cihazların anlaştığı veri hızını kayıpsız taşımaktır.

Bu yüzden günlük dilde yerleşmiş olan “HDMI 2.1 kablo” ifadesi teknik olarak eksik bir tanımdır. Kabloya sorulacak doğru soru şudur: bu kablo kaç Gbps taşıyor? Cihazlar 48 Gbps konuşuyorsa ve kablo 18 Gbps taşıyorsa görüntü ya hiç gelmez, ya düşük bir moda iner, ya da parıldayarak kesilir. Tersi durumda, yani 48 Gbps taşıyan kabloyu 4K 60Hz bir televizyona bağladığınızda hiçbir şey “iyileşmez”: fazla kapasite boşta kalır.

Sürümler ve bant genişlikleri

Tablodaki 18 Gbps’ten 48 Gbps’e sıçrama sadece bir rakam artışı değil. HDMI 2.1 ile sinyalleme yöntemi de değişti: önceki sürümlerin kullandığı üç veri hattı artı saat hattı düzeni yerine dört hattın tamamı veri taşıyan bir yapı geldi. Bu nedenle 48 Gbps taşıyacak bir kablonun dört hattın hepsinde aynı kaliteyi tutması gerekir; tek bir hattın zayıf olması tüm bağlantıyı düşürür.

Kablo sınıfları ne anlatır

Hangi kurulumda hangi kablo

• Full HD televizyon, uydu alıcısı, eski projeksiyon: High Speed sınıfı yeterli. Daha fazlasını almak görüntüye bir şey katmaz.
• 4K 60Hz HDR yayın platformu veya 4K disk oynatıcı: 18 Gbps taşıyan bir kablo doğru seçim. Bu kurulumun en sık takıldığı yer kablo değil, televizyonun HDMI menüsündeki gelişmiş format ayarının kapalı olmasıdır.
• 4K 120Hz oyun: 48 Gbps gerekir. Ayrıca televizyonun bu hızı destekleyen portuna takmak şarttır; birçok panelde dört portun yalnızca ikisi tam hızlıdır.
• 8K panel: 48 Gbps taşıyan kablo. DataPower HDMI çözümleri 8K UHD ve HDR destekli olarak üretilir ve 8K 60Hz video aktarımını hedefler.
• Soundbar ya da AV alıcısı ses dönüşü: burada belirleyici olan çözünürlük değil, kablonun Ethernet kanalını taşıyıp taşımadığı. Ayrıntısı eARC ile ARC arasındaki fark yazısında.

8K 60Hz gerçekten 48 Gbps’e sığıyor mu

Hesap sınırda. 8K çözünürlük, 60 kare hız, tam renk örneklemesi ve yüksek renk derinliği bir arada istendiğinde ham veri 48 Gbps’in üzerine çıkar. Standart bunu görüntü akışı sıkıştırmasıyla çözer: kaynak ile ekran arasında görsel olarak kayıpsız kabul edilen bir sıkıştırma devreye girer ve akış hattın içine sığar. Pratik sonucu şudur: 8K bir kurulumda kablonun 48 Gbps sınıfında olması pazarlama tercihi değil, zorunluluktur. Sınıfın altındaki bir kablo kullanıldığında televizyon sessizce daha düşük bir moda iner ve kullanıcı farkı çoğu zaman aylar sonra anlar.

Cihazda 2.1 yazması her özelliği garanti etmez

Standardın az konuşulan bir yanı var: HDMI 2.1 ile tanımlanan özelliklerin önemli bölümü cihaz üreticisi için zorunlu değil, isteğe bağlıdır. Bu yüzden iki televizyon da kutusunda aynı sürüm numarasını yazabilir; biri 4K 120Hz ve değişken tazeleme hızı sunarken diğeri yalnızca eARC ile otomatik düşük gecikme modunu destekler. Karar sürüm numarasına göre değil, aradığınız özelliğin adına göre verilir: 4K 120Hz istiyorsanız teknik belgede o satırı, ses dönüşü istiyorsanız o satırı aramanız gerekir.

Benzer bir karışıklık el sıkışma aşamasında çıkar. İki cihaz bağlandığında ekran kendi yetenek bilgisini kaynağa bildirir, kaynak da buna göre bir mod seçer. Araya giren bir anahtarlayıcı, uzatıcı ya da bu yetenek bilgisini doğru aktarmayan bir ara cihaz pazarlığı bozarsa görüntü düşük modda açılır ve kullanıcı kabloyu suçlar. Kablo değiştirerek çözülmeye çalışılan sorunların azımsanmayacak bir kısmı aslında zincire sonradan eklenen bir cihazda düğümlenir; o yüzden sorun giderirken ilk adım, kaynağı doğrudan ekrana bağlayıp ara halkaları devreden çıkarmaktır.

Kabloda yapıma bakmak neden sonuç değiştirir

Yüksek hızlı bir HDMI bağlantısında kablonun gövdesinde olup bitenler doğrudan ekrana yansır. İletkenin saflığı direnci, ekranlama dışarıdan gelen girişimi, konnektörün yüzey işlemi ise temas direncinin zamanla nasıl değiştiğini belirler. DataPower kablolarında kullanılan çözümler bu üç noktayı hedefler:

• OFC (oksijensiz) bakır iletken: iletkenin içindeki oksijen oranının düşük tutulması, zamanla oksitlenmeyi ve buna bağlı direnç artışını azaltır.
• Çift ekranlı koruma: güç kablosu, adaptör ve kablosuz cihaz kalabalığının içinden geçen bir hattın dış girişimden korunmasını hedefler.
• 24 ayar altın kaplamalı konnektör: temas yüzeyinin oksitlenmemesini sağlar; kazanç ses ya da renkte değil, bağlantının yıllar içinde kararlı kalmasındadır.

Bu başlıkların hangisi gerçekten işe yarıyor, hangisi efsane sorusunu ayrı bir yazıda tek tek ele aldık: altın kaplama ve OFC bakır gerçekten fark eder mi. Ürün ailelerinin tamamını ürünler sayfasından görebilirsiniz.

Görüntü gelmiyorsa sırayla bakılacak üç şey

1. Port: televizyonun tüm HDMI girişleri aynı hızda değildir. Kaynağı, kullanım kılavuzunda yüksek bant genişliği için işaretlenmiş porta takın.
2. Menü ayarı: çoğu televizyonda yüksek bant genişliği modu port bazında ve kapalı gelir. Açılmadığı sürece 48 Gbss kablo da 4K 60Hz’in üstüne çıkamaz.
3. Mesafe: bant genişliği arttıkça pasif kablonun taşıyabildiği uzunluk kısalır. Uzun güzergâhta ısrar etmek yerine mesafeye uygun çözüm seçilir.

Dijital bağlantı kademeli bozulmaz

Analog kabloda sorun yavaş yavaş görünürdü: görüntü soluklaşır, gürültü artardı. Dijitalde böyle bir ara bölge yok. Bağlantı ya tamamen temizdir ya da belirli belirtilerle kendini gösterir: ekranda renkli noktacıklar, saniyenin onda biri kadar süren siyah kararmalar, ses kesilmeleri, cihaz arasında sürekli yeniden el sıkışma. Bu belirtilerden biri varsa önce kablonun sınıfı ve uzunluğu, sonra port ve menü ayarları kontrol edilir.

Kurulumunuz için hangi sınıfın doğru olduğundan emin değilseniz bize yazın ya da arayın: 0850 888 0 528. DataPower ürünleri 2 yıl teknik servis garantisi ile sunulur. Adres: Şerifali Mah. Garip Sk. No:1/B1, 34775 Ümraniye / İstanbul. Çalışma saatleri Pazartesi–Cuma 09:00–18:00. Markayla ilgili kurumsal bilgiler hakkımızda sayfasında, iletişim kanalları ise iletişim sayfasındadır.