Kablolar neden kopar? Doğru sarma ve saklama yöntemi

Bir kablo çoğu zaman çok kullanıldığı için değil, yanlış sarıldığı ve yanlış saklandığı için bozulur. Arıza da genellikle kablonun ortasında değil, konnektörün hemen arkasındaki ilk birkaç santimde, yani her hareketin yorduğu noktada başlar. Bu yüzden kablonun ömrünü uzatmak isteyen kişinin yapacağı iş, kaliteli ürün almanın ötesinde, o kabloyu nasıl topladığını ve nereye koyduğunu değiştirmekten geçer.

Kablo tam olarak nerede bozulur?

Bir veri ya da güç kablosu, yalıtkanla sarılmış ince iletken tellerden oluşur. Bu teller bükülmeye bir noktaya kadar dayanır; aynı yerden tekrar tekrar katlandığında teller tek tek kopmaya başlar. Dışarıdan hiçbir şey görünmez, çünkü yalıtkan sağlamdır. Sonuç, kullanıcının gözünde "ara ara bağlantı kesiliyor" ya da "belli bir açıda çalışıyor" diye tarif edilen o sinir bozucu arızadır.

Bozulma sıralamasına bakıldığında üç yer öne çıkar. İlki konnektör çıkışı, yani kablonun fişe girdiği yer. İkincisi kullanıcının kabloyu her gün kıvırdığı sabit nokta; örneğin masa kenarı ya da kasa ayağı. Üçüncüsü kablonun sıkıştığı yer, mesela koltuk ayağının altı ya da çekmece kapağı. Bu üç noktayı rahat bıraktığınızda kablo şikâyeti belirgin biçimde azalır.

Doğru sarma: kabloyu hep aynı yöne döndürmeyin

En yaygın hata, kabloyu dirseğe ya da ele hep aynı yönde dolamaktır. Her tur kabloya bir burulma ekler; kablo açıldığında kendi kendine kıvrılıyorsa, içine biriken burulmayı görüyorsunuz demektir. Bunun yerine her turu bir öne bir ters çevirerek sarmak, burulmayı sıfırlayan basit bir alışkanlıktır. Ses ve sahne ekiplerinin yıllardır kullandığı yöntem budur ve ev ya da ofis kablosunda da aynı biçimde çalışır.

• Kabloyu avucunuzda geniş halkalar hâlinde toplayın; halka küçüldükçe teller daha sert bükülür.
• Her halkada yönü değiştirin: bir halkayı dışa, sonrakini içe doğru çevirin.
• Bağlarken kabloyu kendi ucuyla sıkı sıkı düğümlemeyin; kadife bağ ya da cırt bant kullanın.
• Bağı konnektörün dibine değil, kablonun gövdesine yakın bir yere takın.
• Toplamadan önce kabloyu düz bırakıp bir ucundan serbest bırakın; burulmanın bir kısmı kendiliğinden çözülür.

Saklama: kabloyu değil, kıvrımı koruyun

Saklamada iki düşman vardır: keskin kıvrım ve üst üste yığılmış ağırlık. Bir kutunun dibinde ezilen kablo, kullanılmadığı hâlde yorulur. Kabloları ayrı ayrı toplayıp dik duran bir kutuya ya da bölmeli bir çekmeceye koymak hem kıvrımı korur hem aranan kabloyu bulmayı kolaylaştırır. Kablonun üstüne adaptör ya da harddisk kutusu gibi sert ve ağır parçalar bırakmayın.

Etiketleme ayrı bir kazançtır. Kabloyu geri bulmak için her defasında iki ucuna bakmak zorunda kalan kişi, sonunda kabloyu sertçe çekerek ayırır. Küçük bir etiket ya da renkli bir bant, o çekişi ortadan kaldırır. Aynı türden birkaç kablonuz varsa uzunluğu da etikete yazmak, masa arkasında gereksiz sökme işini bitirir.

Kullanımda olan kablolarda da benzer bir mantık geçerlidir. Masa altında fazla gelen uzunluğu sıkı bir rulo yapıp bantlamak yerine, geniş bir kıvrımla askıya almak gerekir. Sıkı sarılmış fazlalık, hem kıvrım noktasını yorar hem güç kablolarında ısının birikmesine zemin hazırlar.

Taşımada kabloyu nasıl korumalı?

Çantada taşınan kablonun iki riski vardır: konnektör ucunun darbe almasıyla pinlerin eğilmesi ve kablonun ağır eşyanın altında bükülmesi. Konnektörlü uçları çantanın yumuşak bölmesine koymak, mümkünse ürünle gelen koruma kapaklarını saklamak işe yarar. Görüntü ve ağ konnektörlerinde eğilen tek bir pin, kablonun tamamını kullanılmaz hâle getirebilir.

Uzun kabloyu taşırken ikiye katlayıp ortasından bağlamak da sık görülen bir hatadır; bu, kablonun orta noktasında kalıcı bir kıvrım bırakır. Katlamak yerine sarmak, taşıma için de en doğru yöntemdir.

Söküp takarken yapılan hatalar

Kablo ömrünü en hızlı tüketen davranış, fişi tutmak yerine kabloyu çekmektir. Bu hareket bütün yükü konnektör dibine bindirir ve zamanla orada kopmaya yol açar. Benzer biçimde, kilitli konnektörü mandalına basmadan çekmek hem kabloya hem porta zarar verir.

1. Çıkarırken her zaman konnektörün gövdesinden tutun, kablodan asla çekmeyin.
2. Ağ konnektörünü çıkarırken mandalına bastırın, zorlayarak çekmeyin.
3. Masa arkasında gerdirilmiş kabloyu gevşetin; gergin kablo her titreşimde yorulur.
4. Kabloyu masa kenarına keskin biçimde kıvırmak yerine kavisli bir yol verin.
5. Toz alırken kabloyu süpürge ya da bezle sertçe çekiştirmeyin.

Hangi kablo ne kadar dayanır?

Bu sorunun tek bir cevabı yok, çünkü ömür kullanım biçimine bağlıdır. Masada sabit duran bir ekran kablosu yıllarca sorun çıkarmazken, her gün çantaya girip çıkan bir şarj kablosu aynı sürede yorulabilir. Ürünün dayanıklılığı kılıf tipi ve konnektör boğaz yapısı gibi özelliklerle ilgilidir; bu konuda ürün sayfasındaki teknik özelliklerde yazılı değer esastır. Yedek kablo bulundurmak, özellikle hareketli kullanımda en pratik önlemdir.

Kısa kontrol listesi

• Her turu ters çevirerek sar, geniş halka kullan.
• Bağı konnektör dibine değil kablo gövdesine tak.
• Kabloları ayrı ayrı topla, bölmeli ve kuru bir yerde sakla.
• Üstüne adaptör ve disk kutusu gibi ağır parça koyma.
• Fişten tut, kablodan çekme; mandallı konnektörü zorlamadan çıkar.
• Çantada konnektör uçlarını darbeden koru, uzun kabloyu katlamadan sar.

DataPower; bilgisayar çevre birimleri, kablo ve adaptör, harddisk kutusu, çoklayıcı ve şarj ürünleri sunar. Kullandığınız kablonun yapısı ve uzunluk seçenekleri için ürün sayfasındaki teknik özellikler bölümüne bakabilirsiniz.