Monitör 144 Hz'de çalışmıyor: hangi port, hangi ayar?

144 Hz bir monitör 60 Hz'de takılı kalıyorsa dört nedenden biri vardır ve sırası önemlidir: yenileme hızı işletim sisteminde elle seçilmemiştir, kablo yanlış porta takılıdır, kablo o çözünürlük ile o hızı birlikte taşıyamıyordur ya da araya giren bir çevirici hızı sınırlıyordur. Önce ayarı kontrol etmek gerekir, çünkü en sık neden odur ve hiçbir parça değiştirmeden çözülür.

İlk kontrol: hız elle seçilmiş mi?

Çoğu sistem yeni bir monitör bağlandığında en güvenli değeri seçer ve bu genellikle 60 Hz'dir. Monitör 144 Hz destekliyor olsa bile üst hız kendiliğinden devreye girmez. Windows tarafında ekran ayarlarının gelişmiş görüntü bölümünde yenileme hızı listesi bulunur; listede 144 Hz görünüyorsa seçmek yeterlidir ve sorun kapanır.

Listede üst değer hiç görünmüyorsa bu bilgi değerlidir: artık ayar tarafını eledik, sorun fiziksel zincirde demektir. Monitörün kendi menüsünde de bir kalem olabilir; bazı modellerde yüksek yenileme hızı ya da adaptif eşitleme için ayrı bir seçenek vardır ve kapalıyken üst hız bilgisayara hiç bildirilmez. Monitör menüsünü bir kez baştan sona gezmek, saatlerce kablo denemekten hızlıdır.

Hangi porta takılı? Ekran kartı mı anakart mı

Masaüstü bilgisayarlarda klasik hata budur. Ayrı bir ekran kartı takılıyken kablo, anakartın arka panelindeki tümleşik çıkışa takılırsa görüntü gelir ama hem performans hem yenileme hızı o çıkışın sınırına düşer. Ekran kartı bulunan sistemlerde kablo kartın kendi çıkışına takılır; kart genellikle kasanın arkasında, alt bölgede yatay bir grup port olarak görünür.

Dizüstü bilgisayarlarda ise tersi bir durum vardır: gövdedeki görüntü çıkışları farklı kaynaklara bağlı olabilir ve bir çıkış üst hızı verirken diğeri vermez. İki çıkış varsa ikisini de denemek bir dakikalık iştir ve sonucu doğrudan gösterir. Aynı mantık bir dock ya da çoklayıcı üzerinden bağlanırken de geçerlidir: ara birimin kendi sınırı, monitörün değil, zincirin tavanını belirler.

Kablo: çözünürlük ve yenileme hızı birlikte hesaplanır

Bir görüntü bağlantısının taşıdığı veri miktarı çözünürlük, yenileme hızı ve renk derinliğinin çarpımıyla büyür. Yani 144 Hz tek başına bir talep değildir; hangi çözünürlükte 144 Hz istediğiniz sorunun yarısıdır. Tam HD çözünürlükte 144 Hz, 1440p çözünürlükte 144 Hz'ten belirgin biçimde az veri taşır; 4K çözünürlükte yüksek yenileme hızı ise en ağır istektir.

Pratikte şu olur: aynı kablo düşük çözünürlükte üst hızı verir, çözünürlüğü yükselttiğinizde liste 60 Hz'e iner. Bunu teşhis olarak kullanın. Çözünürlüğü bir kademe düşürdüğünüzde 144 Hz listede belirirse suçlu kablonun ya da portun bant genişliğidir, monitör ya da ayar değildir.

Araya giren çevirici ve uzatıcı

Zincire eklenen her parça bir tavan getirir. Bir bağlantı tipinden diğerine geçen çeviriciler, uzatıcılar ve anahtarlar kendi destekledikleri en yüksek çözünürlük ve hız değerinin üstüne çıkamaz; monitör ile bilgisayar arasındaki en zayıf halka ne veriyorsa sonuç o olur. Bu yüzden teşhiste zinciri sadeleştirmek en hızlı adımdır: monitörü doğrudan, tek ve kısa bir kabloyla bilgisayara bağlayın.

Üst hız doğrudan bağlantıda geliyorsa suçlu bulunmuştur ve artık karar basittir: ya o parça olmadan yaşanır ya da yerine daha yüksek sınıfta bir parça konur. Çevirici tiplerinin hangi geçişte ne yaptığını görmek için pasif adaptör ve aktif çevirici ayrımına, uzunluk sınırları için de kablo uzunluk sınırları yazısına bakabilirsiniz.

Oyun içi ve sürücü tarafı

İşletim sisteminde 144 Hz seçili olmasına rağmen oyunda akıcılık değişmiyorsa iki yerde ayar kalmış olabilir. Oyunların çoğu kendi görüntü menüsünde ayrı bir yenileme hızı ya da kare sınırı tutar; tam ekran yerine pencereli kipte çalışan bir oyun sistemin masaüstü hızına bağlı kalır. Ekran kartı sürücüsünün denetim panelinde de cihaz başına ayarlanmış bir sınır bulunabilir.

Son olarak sürücünün güncel olması gerekir. Taze kurulmuş bir sistemde genel görüntü sürücüsü yüklüyse monitörün bildirdiği hız listesi eksik görünebilir; üretici sürücüsü kurulduktan sonra liste tamamlanır.

Sıralı teşhis listesi

1. Ekran ayarlarında yenileme hızı listesini açın, 144 Hz varsa seçin.
2. Monitörün kendi menüsünde yüksek hız ya da eşitleme seçeneği arayın, kapalıysa açın.
3. Masaüstünde kablonun ekran kartı çıkışında olduğunu doğrulayın; dizüstünde diğer çıkışı deneyin.
4. Araya giren dock, çevirici, uzatıcı ve anahtarı çıkarıp doğrudan bağlanın.
5. Çözünürlüğü bir kademe düşürüp listeyi yeniden kontrol edin; 144 Hz beliriyorsa bant genişliği sınırını bulmuş olursunuz.
6. Ekran kartı sürücüsünü güncelleyin, sonra oyun içi ayarları kontrol edin.

Özet

144 Hz sorunlarının büyük bölümü seçilmemiş bir ayardan ya da yanlış porttan kaynaklanır; geri kalanı çözünürlük ile yenileme hızının birlikte getirdiği bant genişliği talebidir. Sırayı bozmadan ilerlemek parça değiştirmeden sonuç verir. DataPower tarafında görüntü kabloları ve çeviriciler yer alır; bir ürünün hangi çözünürlük ve hız ikilisini desteklediği ürün sayfasındaki teknik özelliklerde yazılıdır.