USB Çoklayıcıda Cihazlar Kopuyor: Adaptörlü Hub Şart mı?

USB çoklayıcıya takılan cihazlar bağlanıp kopuyorsa, sebebin büyük çoğunluğu akım yetersizliğidir: çoklayıcı bilgisayarın tek bir portundan aldığı akımı bütün cihazlara paylaştırır. Harici disk, yazıcı, webcam ya da tablet gibi akım çeken bir cihaz bu bütçeyi aşınca sistem bağlantıyı düşürür.

Aşağıda bu bütçenin nasıl hesaplandığını, hangi cihazın adaptörlü (harici beslemeli) çoklayıcı istediğini ve kopma güçten kaynaklanmıyorsa nereye bakılacağını bulacaksınız.

Kopmanın asıl sebebi: paylaşılan akım bütçesi

Bilgisayarın USB portu standart gereği sınırlı bir akım verir: USB 2.0 portu 0,5 A, USB 3.x portu 0,9 A civarındadır. Adaptörsüz bir çoklayıcı yeni bir güç kaynağı oluşturmaz; aynı akımı takılan cihazlara böler. Dört portlu bir çoklayıcıda dört cihazın toplam tüketimi portun verdiğinden büyükse, bazı cihazlar başlayamaz ya da çalışırken düşer.

Belirti genellikle şöyledir: klavye ve mouse sorunsuz çalışır, aynı çoklayıcıdaki harici disk dosya kopyalarken aniden kaybolur. Çünkü disk en çok akımı yazma ve dönmeye başlama anında çeker. Düşük akımla çalışan cihazlar hiç etkilenmezken, yüksek akım isteyen cihaz tam yük altında kopar.

Hangi cihaz adaptörlü çoklayıcı ister?

Kaba bir ayrım şu şekilde yapılabilir. Yalnızca veri gönderen, kendi gücü olan ya da çok az akım çeken cihazlar adaptörsüz çoklayıcıda sorun çıkarmaz. Kendi adaptörü olmayan ve portundan beslenen her mekanik ya da ısınan cihaz adaptörlü modeli zorunlu kılar.

Burada sık yapılan hata, çoklayıcıyı şarj istasyonu yerine kullanmaktır. İki ürün farklı işler yapar; ayrımı USB çoklayıcı mı şarj istasyonu mu yazısında anlattık.

İkinci bir ayrıntı da cihazların aynı anda mı yoksa sırayla mı takıldığıdır. Bilgisayar açıkken takılan bir disk, açılışta takılı olan diske göre daha dar bir bütçeyle karşılaşabilir; çünkü diğer cihazlar o sırada zaten akım çekiyordur. Kopmanın hep aynı cihazda değil, en son takılan cihazda yaşanması bu tabloya işaret eder.

Adaptörlü çoklayıcıda neye bakılır?

Harici beslemeli bir çoklayıcı seçerken ürün sayfasındaki teknik özelliklerde şu dört satırı arayın:

• Adaptörün volt ve amper değeri. Volt cihazın istediğiyle birebir aynı olmalı, amper en az o kadar olmalıdır. Polarite ve fiş ucu da uymalıdır; bu konuyu DC güç adaptörü seçimi yazısında açtık.
• Port başına verilen akım. Toplam gücün port sayısına bölünmesi her zaman eşit dağılım anlamına gelmez; bazı modellerde tek bir port yüksek akım için ayrılmıştır.
• Bağlantı sürümü. USB 3.x bir diski USB 2.0 çoklayıcıya takarsanız hız 2.0 seviyesine iner. Hız düşüşünün nedenlerini kopyalama hızı teşhisi yazısında topladık.
• Anahtarlı port. Port başına açma kapama anahtarı olan modellerde kullanılmayan cihazı kapatarak bütçeyi rahatlatabilirsiniz.

Kopma güçten değilse nereye bakılır?

Akım sorunu elendiği hâlde kopma sürüyorsa sıradaki şüpheliler şunlardır.

1. Enerji tasarrufu ayarı. İşletim sistemi, kullanılmayan USB denetleyicisini uyutabilir. Aygıt yöneticisinde USB denetleyicilerinin güç yönetimi sekmesinde bu seçenek kapatılabilir.
2. Uzatma mesafesi. Çoklayıcıyı bilgisayara bağlayan kablo uzadıkça sinyal zayıflar. Kablo uzunluğunun sınırlarını uzunluk sınırları ve uzatıcı seçimi yazısında ele aldık.
3. Portun kendisi. Çoklayıcıyı bilgisayarın başka bir portuna, tercihen arka paneldeki portlardan birine takın. Ön panel portları çoğu kasada uzatma kablosuyla anakarta bağlıdır ve daha zayıftır.
4. Zincirleme bağlantı. Çoklayıcıya ikinci bir çoklayıcı takmak hem akımı hem de sinyali ikinci kez böler. Mümkünse tek kademede kalın.
5. Cihazın kendi kablosu. Kopan cihazı doğrudan bilgisayara takıp aynı davranışı tekrarlıyor mu diye bakın; tekrarlıyorsa suçlu çoklayıcı değildir.

Bir de ısınma vardır. Küçük gövdeli çoklayıcılar tam yük altında ısınır ve koruma devresi devreye girdiğinde bağlantıyı düşürür. Çoklayıcı dokunulamayacak kadar ısınıyorsa, bağlı cihaz sayısını azaltmak ya da havalandırması daha iyi bir modele geçmek kopmayı bitirir. Gövdesi metal olan modeller ısıyı daha hızlı dağıtır.

Kısa kontrol listesi

• Kopan cihaz mekanik ya da ısınan bir cihazsa, önce akım bütçesini şüpheli sayın.
• Çoklayıcıyı doğrudan arka panele takın, araya uzatma koymayın.
• Portdan beslenen disk kullanıyorsanız adaptörlü modele geçin ya da diski ayrı porta alın.
• Çoklayıcı zincirlemeyin; port sayısı yetmiyorsa tek ve daha çok portlu bir model tercih edin.
• USB denetleyicisinin uyku ayarını kapatın.

Özetle, çoklayıcı bir çarpan değil bir bölücüdür: bilgisayarın verdiği akımı artırmaz, paylaştırır. Takılı cihazların toplamı o bütçeyi aşıyorsa tek çözüm harici beslemeli bir modeldir. DataPower kataloğunda hem adaptörsüz hem adaptörlü çoklayıcılar bulunur; hangi modelin port başına ne verdiği ürün sayfasındaki teknik özelliklerde yazılıdır.