Klavyede Bazı Tuşlar Basmıyor: Nedenleri ve Çözüm Sırası

Klavyede bazı tuşların basmaması üç nedenden birine dayanır: tuşun altındaki temas noktasının kirlenmesi, klavye devresindeki bir satır veya kolon kopukluğu ya da yazılım tarafındaki bir ayar. Hangisi olduğunu anlamanın en hızlı yolu, çalışmayan tuşların klavye üzerindeki dağılımına bakmaktır.

Tek bir tuş çalışmıyorsa sorun büyük olasılıkla o tuşun altındadır ve temizlikle düzelir. Yan yana ya da aynı satırda duran birden fazla tuş birlikte gittiyse neden devrededir. Hiçbir tuş çalışmıyorsa mesele klavyede değil bağlantıda ya da yazılımdadır. Aşağıda bu üç yolu sırayla takip ediyoruz.

İlk iki dakika: klavye mi bilgisayar mı

Teşhise başlamadan önce suçluyu daraltın. Klavyeyi başka bir bilgisayara takın ya da aynı bilgisayara başka bir klavye bağlayın. Sorun klavyeyle birlikte taşınıyorsa donanım, bilgisayarda kalıyorsa yazılım tarafındasınız. Bu tek adım, saatlerce sürecek yanlış aramayı baştan kapatır.

Ekran klavyesi de iyi bir ayıraçtır. Ekran klavyesinden bastığınız tuş yazılıyor, fiziksel klavyeden yazılmıyorsa fiziksel klavyede sorun vardır. Tersi durumda, yani ekran klavyesinden de yazılmıyorsa, metin alanının ya da uygulamanın kendi davranışına bakmak gerekir.

Bağlantı tarafını da atlamayın: kablolu klavyeyi doğrudan bilgisayarın portuna takın, araya çoklayıcı koymayın. Çoklayıcı üzerinden beslenen klavyelerde tuş kaybı yerine genellikle tüm klavyenin ara ara kesilmesi görülür, ama bu da tuş basmıyor gibi algılanır.

Çalışmayan tuşların dağılımı neyi söyler

Klavye devresi satır ve kolonlardan oluşan bir ızgaradır. Bir tuşa bastığınızda o tuşun bulunduğu satır ile kolonun kesişimi okunur. Bu yüzden arızanın şekli nedeni ele verir.

Satır ya da kolon kopukluğu, çoğu klavyede ekonomik olarak onarılabilir bir arıza değildir. Buna karşılık tek tuş arızalarının büyük bölümü temizlikle düzelir.

Yazılım tarafı: düzen, filtre tuşları ve sürücü

Tuş basıyor ama yanlış karakter yazıyorsa arıza yok, klavye düzeni yanlıştır. Türkçe Q ve Türkçe F düzenleri arasında noktalama ve bazı harfler yer değiştirir; İngilizce düzen seçildiğinde Türkçe karakterler hiç çıkmaz. Dil ayarlarından etkin düzeni kontrol edin ve gereksiz düzenleri kaldırın, çünkü bir kısayol düzeni farkında olmadan değiştirebilir.

İkinci sık neden erişilebilirlik ayarlarıdır. Filtre tuşları açıkken kısa basışlar yok sayılır; kullanıcı tuşun basmadığını düşünür, oysa klavye basışı bilerek atlamaktadır. Yapışkan tuşlar ise değiştirici tuşların davranışını değiştirir. İkisini de kapatıp denemek birkaç saniye sürer.

• Klavye düzeninin Türkçe Q, Türkçe F ya da İngilizce olduğunu doğrula.
• Filtre tuşları ve yapışkan tuşlar ayarlarını kapat.
• Aygıt yöneticisinden klavyeyi kaldırıp bilgisayarı yeniden başlat; sürücü yeniden yüklenir.
• Oyun klavyelerinde kendi yazılımındaki tuş atama ve kilit profillerini kontrol et.
• Oyun modu açıksa bazı tuşlar kasıtlı olarak devre dışı bırakılmış olabilir.

Kirlenme ve sıvı teması

Tozun ve kırıntının tuş altına girmesi en yaygın nedendir ve belirtisi kademelidir: tuş ilk başta sert basar, sonra bazen çalışmaz, en sonunda hiç çalışmaz. Dökülen sıvı daha hızlı iş görür; şekerli içecekler kuruduktan sonra yapışkan bir tabaka bırakır ve temas noktasını kalıcı olarak yalıtır.

Sıvı dökülen klavyede ilk hareket cihazı derhal kablodan ayırmak, kablosuz ise pili çıkarmaktır. Ardından klavye ters çevrilip akması beklenir ve tam kuruduğundan emin olmadan hiç takılmaz. Kurumadan takılan klavyede iz bırakan şey sıvı değil, sıvı varken uygulanan gerilimdir.

Temizlik adımları

1. Klavyeyi bilgisayardan ayır; kablosuzsa pili çıkar.
2. Ters çevirip hafifçe silkele, gevşek kırıntıları dök.
3. Çalışmayan tuşun başlığını, uygun bir çıkarıcıyla düz yukarı doğru çek. Mekanik klavyelerde başlık kolay çıkar; makas mekanizmalı ince klavyelerde kırılma riski yüksektir, zorlamayın.
4. Alttaki boşluğu basınçlı hava ile tek yönde üfle.
5. Yapışkan kalıntı varsa pamuklu çubuğu hafif nemlendirip kalıntıyı çöz, bastırmadan al.
6. Tamamen kuruduktan sonra başlığı yerine bastır ve tuşu dene.

Mekanik klavyede tuş yine çalışmıyorsa anahtarın kendisi bitmiş olabilir. Anahtarları sökülebilir olan modellerde tek anahtar değiştirilebilir; lehimli modellerde bu iş atölye işidir.

Kablosuz klavyede farklı belirtiler

Kablosuz klavyede pil zayıfladığında tuşlar tek tek değil, topluca ve aralıklı kaybolur. Tuş basıldığı hâlde yazılmıyor, sonra birkaç karakter birden geliyorsa önce pili değiştirin. Alıcıyı bilgisayarın arkasındaki porttan öne, mümkünse kısa bir uzatma kablosuyla masa üstüne almak da kopmaları azaltır, çünkü metal kasa ve ekran sinyali zayıflatır.

Bluetooth bağlantılı klavyelerde eşleştirmeyi silip yeniden kurmak takılan tuş sorununu çoğu zaman kapatır. Hem 2,4 GHz alıcı hem Bluetooth desteği olan modellerde iki kanalın birbirine karışmaması için klavye üzerindeki kanal seçicisinin doğru konumda olduğunu doğrulayın.

Değiştirme kararı

Şu üç durumda temizlikle uğraşmak yerine klavyeyi değiştirmek daha doğrudur: aynı satırdaki tuşların tamamı gitmişse, sıvı temasından sonra birden fazla bölge etkilenmişse ve temizlikten sonra tuş birkaç gün içinde yeniden bozuluyorsa. Bunların üçü de devre ya da temas yüzeyi kaynaklıdır ve ev şartlarında kalıcı olarak düzelmez.

Yeni klavye seçerken tuş başlıklarının sökülebilir olması ve gövdenin eğimli durabilmesi, ileride aynı işi kolaylaştırır. DataPower tarafında kablolu ve kablosuz klavye, alıcı için kısa USB uzatma kablosu ve çoklayıcı seçenekleri bulunur.