Güç Kaynağı Kaç Watt Olmalı? PC İçin Yük Hesabı

Masaüstü bir bilgisayarda güç kaynağının wattı, kasadaki parçaların tepe tüketimi toplanıp üzerine pay bırakılarak bulunur: işlemci ile ekran kartının kendi teknik sayfasında yazan güç değerlerini toplayın, disk ve fanlar için küçük bir kalem ekleyin, çıkan toplamın yaklaşık üçte bir fazlasını hedefleyin. Watt kadar önemli ikinci konu konnektörlerdir; yeterli wattı olan bir güç kaynağı, ekran kartının istediği fişi taşımıyorsa o sistemde çalışmaz.

Yük hesabı: hangi kalem ne kadar ister

Hesap ortalama tüketimle değil, en yüksek tüketimle yapılır. Ortalamaya göre seçilen bir kaynak boşta ve ofis işinde sorun çıkarmaz; yük bindiği anda kapanma ve yeniden başlatma olarak kendini gösterir. Değerleri parçanın üreticisinin teknik özellik sayfasından okuyun, tahminle doldurmayın.

• İşlemci: teknik sayfada tepe ya da turbo güç satırı varsa onu alın; yalnızca temel güç satırı yazılıysa gerçek tepe çekiş onun üzerindedir.
• Ekran kartı: çoğu sistemde en büyük tek kalem. Kartın sayfasında "önerilen sistem gücü" satırı varsa hesabınızı onunla karşılaştırın.
• Anakart, bellek ve fanlar: tek tek küçük, toplamda ihmal edilmeyecek bir kalem.
• Mekanik diskler: dönmeye başlarken anlık olarak çalışma anından fazla çeker. Kasada birden fazla mekanik disk varsa açılış anındaki toplam, sürekli yükten yüksek olur.
• USB'den beslenen çevre birimleri: harici disk kutusu, çoklayıcı, şarj edilen telefon; hepsi sonunda aynı güç kaynağından beslenir.

Yöntemi göstermek için örnek bir hesap şöyle kurulur. Tablodaki değerler örnektir; sizin sisteminizde her satır kendi parçanızın teknik sayfasından gelir.

Pay bırakmanın iki gerekçesi var. Birincisi, güç kaynakları tam yükte değil orta yükte daha verimli ve daha sessiz çalışır; fan sürekli tam devirde dönmez. İkincisi, sonradan ekran kartı yükseltmek ya da disk eklemek isterseniz aynı kaynakla karşılanır, ikinci kez değiştirmeniz gerekmez.

Watt yetse de konnektör yetmeyebilir

Güç kaynağı seçerken wattın hemen yanında konnektör listesine bakılır. Anakart ve ekran kartının kılavuzunda hangi fişin kaç adet istendiği yazılıdır; alışverişten önce bu listeyi kâğıda çıkarmak, kasayı ikinci kez açmaktan hızlıdır.

• 24 pinli ana konnektör: anakartın temel beslemesi, her kaynakta bulunur.
• İşlemci güç konnektörü (4+4 veya 8 pin): anakarta göre bir ya da iki adet istenir. İkinci soketi boş bırakacaksanız anakart kılavuzunun buna izin verip vermediğini okuyun.
• PCIe güç konnektörü (6+2 pin): ekran kartının istediği sayı kadar ayrı hat gerekir. Tek hattı çoklayıcıyla bölmek, kartın anlık çekişini tek telin üzerine yıkar.
• SATA güç: her disk, her optik sürücü ve kasa içi kızak için bir adet. Disk eklemeyi planlıyorsanız yedek fiş bırakın.
• Molex: eski fan kontrolcüleri ve bazı kızaklarda hâlâ kullanılır; yeni kaynaklarda sayısı azdır.

Kasaya uyum: form faktör ve kablo boyu

Watt ve konnektör tamam olsa bile kaynak kasaya girmiyorsa iş bitmez. Kasanın kılavuzunda desteklediği form faktör yazılıdır; standart kule kasalar ATX, küçük kasalar SFX ya da SFX-L ister. Derinlik de ölçülür: uzun gövdeli bir kaynak, kasanın disk kafesiyle çakışabilir.

İkinci ölçü kablo boyudur. Güç kaynağı kasanın altındaysa işlemci güç kablosunun anakartın üst köşesine kadar uzaması gerekir; kablolar arka panelden dolaştırılacaksa bu mesafe daha da uzar. Modüler kablolu kaynaklarda kullanılmayan kabloları hiç takmamak, hem hava akışını hem kablo düzenini rahatlatır. Kasa çevresindeki düzen için masa arkası kablo düzeni yazısındaki sıra aynı mantıkla kasa içinde de işler.

Yetersiz güç kaynağının belirtileri

Yetersiz ya da yorulmuş bir kaynak genellikle "açılmıyor" diye değil, yük altında kendini belli eder. Aşağıdaki belirtiler görülüyorsa önce güç tarafını eleyin.

1. Bilgisayar ofis işinde sorunsuz, oyun ya da render başlayınca aniden kapanıyor veya yeniden başlıyor.
2. Ekran kartı takılıyken açılmıyor, kart çıkarılıp anakartın görüntü çıkışı kullanılınca açılıyor.
3. Mekanik diskler açılış anında tıklıyor, bazen sistemde hiç görünmüyor.
4. Fan sürekli tam devirde dönüyor, yükte kasadan tıkırtı duyuluyor.

Kesin yöntem ikame testidir: yeterli wattta ve doğru konnektörlere sahip bilinen bir kaynağı geçici olarak takıp aynı yükü tekrarlamak. Belirti kayboluyorsa suçlu bulunmuştur; sürüyorsa sorun güçte değil, ekran kartı ya da anakart tarafındadır.

Kısa kontrol listesi

1. İşlemci ve ekran kartının tepe güç değerlerini teknik sayfalarından yazın.
2. Disk, fan ve çevre birimi kalemini ekleyip toplayın, üçte bir pay bırakın.
3. Anakart ve kartın istediği konnektörleri sayıp kaynağın listesiyle karşılaştırın.
4. Kasanın form faktörünü, derinliğini ve kablo mesafesini ölçün.
5. Yükte kapanma varsa ikame testiyle güç tarafını eleyin.

DataPower kataloğunda bilgisayar güç kaynakları, DC güç adaptörleri ve kasa içi kablolar birlikte bulunur; teknik değerler için ürün sayfasındaki özellik satırları esastır.