USB Bellek Yazma Korumalı Diyor: Sıralı Teşhis

"Disk yazma korumalı" uyarısı tek bir arıza değil, dört ayrı nedenin aynı cümleyle görünmesidir: ortamdaki fiziksel kilit, okuyucu veya port tarafı, dosya sistemi bozulması ve belleğin denetleyicisinin kendini salt okunur moda alması. Sıra önemli: ilk üç neden çözülebilir, dördüncüsü çözülemez ama verinin kopyalanmasına izin verir. Bu yüzden biçimlendirme denemesi en sona bırakılır.

Önce veri, sonra müdahale

Yazma koruması çoğu zaman okumayı engellemez. Bu bir şans: içindeki veri hâlâ kopyalanabiliyorsa ilk iş onu başka bir ortama almaktır. Biçimlendirme, bölüm silme ya da denetim araçlarını çalıştırma gibi adımlar, bozulmuş bir dosya sisteminde veriyi büsbütün erişilemez kılabilir.

1. Ortamı bağlayın; okunabiliyorsa tüm içeriği bilgisayara ya da başka bir diske kopyalayın.
2. Kopya bittikten sonra dosyaları açıp doğrulayın; yarım kopyalanan büyük dosyalar sessizce bozuk kalabilir.
3. Veri güvende olduktan sonra aşağıdaki eleme sırasına geçin.

Kopyalama sırasında ortamı hırpalamamanın iki küçük kuralı var. Dosyaları klasör klasör değil, tek seferde kök dizinden kopyalamak hem daha hızlıdır hem ortamın çok sayıda açma kapama döngüsüne girmesini önler. İkincisi, kopyalama yarıda hata verirse aynı klasörü tekrar tekrar denemek yerine kalan klasörlere geçin; ilerleyen bir arızada en kıymetli şey, ortamın okunabilir kaldığı ilk dakikalardır.

1. Fiziksel kilit ve adaptör

En sık ve en kolay neden budur. Tam boy SD kartların yan yüzünde küçük bir sürgü vardır; aşağı konumda kart salt okunur olur. microSD kartın kendisinde sürgü yoktur, ama adaptörde vardır: kart sağlam olduğu hâlde adaptörün sürgüsü kaydığı için yazma koruması görünür.

Bu sürgüler zamanla gevşer. Takma sırasında parmakla kayan bir sürgü her yuvaya girişte farklı davranır; kartı çıkarıp sürgünün konumuna gözle bakmak, aynı belirtinin iki gün sonra tekrar etmesini de açıklar. Bazı USB belleklerin gövdesinde de benzer bir anahtar bulunur ve etiketin altında gözden kaçar.

2. Okuyucu, port ve ikame testi

İkinci adım, suçlunun ortam mı yoksa onu okuyan donanım mı olduğunu ayırmaktır. Yöntem, değişkenleri tek tek değiştirmektir:

Kart okuyucularda kirlenmiş veya ezilmiş kontak pinleri de benzer belirti verir. Okuyucunun yuvasını ışığa tutup pinlerin düzgünlüğüne bakmak bir dakikalık iştir. Okuyucu seçimi ve arayüz farkı için kart okuyucu seçimi yazısı işe yarar.

3. Dosya sistemi ve sistem tarafı

Donanım elendiyse sıra yazılım tarafına gelir. Burada üç olasılık var ve üçü de ortamın sağlam olduğu durumlarda görülür.

• Bozulan dosya sistemi: kopyalama sırasında çekilen bellek ya da ani elektrik kesintisi dosya sistemini tutarsız bırakır. İşletim sistemi tutarsız bir bölümü koruma amacıyla salt okunur bağlayabilir.
• Salt okunur özniteliği: disk düzeyinde ayarlanabilen bir bayraktır. Yönetici yetkisiyle açılan disk bölümleme aracından okunur ve kaldırılabilir; yetki olmadan uyarı tekrar eder.
• Erişim ve ilke kısıtı: kurumsal makinelerde çıkarılabilir ortama yazma merkezi olarak kapatılabilir. Belirtisi nettir: aynı bellek evdeki makinede yazar, ofiste yazmaz. Bu durumda ortamla değil makinenin yönetimiyle ilgilenilir.

Dosya sistemi bozulmuşsa ve veri yedeklendiyse, bölümü silip yeniden oluşturmak çoğu durumda ortamı kullanıma döndürür. Hangi dosya sisteminin seçileceği ortamın nerede kullanılacağına bağlıdır.

Bu adımda "yazma korumasını kaldıran" araç arayışına girmemek yerinde olur. İşletim sisteminin kendi bölümleme aracı dışındaki üçüncü taraf araçlar, çoğu durumda yukarıdaki üç nedeni değiştirmeden ortamın bölüm tablosunu yeniden yazar; neden dördüncü maddedeyse hiçbir şey değişmez, dosya sistemi bozulmasıysa kurtarılabilir veri de gider. Sıra şu: önce fiziksel kilit, sonra ikame testi, sonra sistemin kendi araçları.

4. Denetleyici kendini kilitlediyse

Flash bellek hücreleri sınırlı sayıda yazma kabul eder. Bellek ya da kart denetleyicisi, yedek hücreler tükendiğinde veya iç tabloları tutarsız hâle geldiğinde kendini kalıcı olarak salt okunur moda alır. Bu bir tasarım davranışıdır: veriyi okunabilir bırakıp yeni yazmayı engeller.

Belirtileri tanımak kolaydır. Her bilgisayarda ve her okuyucuda aynı uyarı çıkar; biçimlendirme "tamamlanamadı" diye döner; kapasite yanlış görünür ya da ortam her bağlanışta farklı boyutlanır. Bu noktada yapılacak tek şey veriyi kopyalamak ve ortamı yazma gerektiren işlerin dışına almaktır. Arıza bir sürücü ya da araçla geri alınamaz.

Özet: eleme sırası

1. Okunabiliyorsa veriyi kopyalayın ve kopyayı doğrulayın.
2. Kart ya da adaptördeki kilit sürgüsünü gözle kontrol edin.
3. Okuyucu, port ve bilgisayarı tek tek değiştirip ikame testi yapın.
4. Salt okunur özniteliğini ve kurumsal yazma ilkesini kontrol edin.
5. Her yerde aynı uyarı çıkıyor ve biçimlendirme bitmiyorsa denetleyici kilitlenmiştir; ortamı kullanımdan çıkarın.

DataPower kataloğunda microSD kartlar, kart okuyucular ve veri depolama ürünleri bulunur; kapasite ve hız değerleri için ürün sayfasındaki teknik özellik satırları esastır.