HDMI'da Renkler Soluk, Siyahlar Gri: RGB Aralığı

HDMI ile bağladığınız ekranda renkler soluk, siyahlar gri gibi görünüyorsa sorun büyük olasılıkla panelde ya da kabloda değil: kaynak ile ekran arasında RGB aralığı uyuşmuyordur. Bilgisayar sınırlı aralıkta (16-235) sinyal gönderirken ekran tam aralık (0-255) bekliyorsa görüntü yıkanmış, soluk ve düşük kontrastlı çıkar; tersi durumda ise siyahlar tıkanır ve gölgedeki detay tamamen kaybolur. Parlaklık ve kontrast ayarıyla bu durumu "düzeltmeye" çalışmak belirtiyi biraz bastırır ama nedeni ortadan kaldırmaz.

Belirtiyi doğru adlandırmak

Aynı ekran, aynı kablo ve aynı bilgisayarla bile iki farklı belirti görürsünüz ve ikisi zıt yönlü ayar ister. Bu yüzden önce hangisi olduğunu adlandırın:

• Soluk ve grileşmiş görüntü: siyah alanlar koyu gri, beyazlar donuk. Masaüstü duvar kağıdı bile cansız görünür. Kaynak sınırlı, ekran tam bekliyor.
• Ezilmiş siyah: kontrast yüksek görünür ama karanlık sahnelerde detay yok, koyu tonlar tek bir siyah lekeye dönüşür. Kaynak tam, ekran sınırlı yorumluyor.
• Bulanık yazı: renk aralığıyla ilgisi yoktur; renk alt örneklemesi ya da ölçekleme kaynaklıdır. Aşağıda ayrı bölümü var.

Belirti yalnızca video oynatırken değil masaüstünde de görünüyorsa, oynatıcı yazılımını değil bağlantı ayarını arayın.

Sınırlı ve tam aralık ne demek

Televizyon dünyası video sinyalini tarihsel olarak sınırlı aralıkta taşır: siyah 16, beyaz 235 değerindedir ve alt-üst uçlar taşma payı olarak boş bırakılır. Bilgisayar dünyası ise 0-255 arasının tamamını kullanır. HDMI iki tarafı da taşıyabildiği için uçlardan biri yanlış varsayımla çalışabilir. Dört olasılık şöyle sonuç verir:

Yani amaç "tam aralığa geçmek" değil, iki tarafı aynı yere getirmektir. Ekranın menüsünde otomatik seçenek varsa ve doğru çalışıyorsa ona dokunmak gerekmez.

Sıralı teşhis

Ayar iki yerde birden bulunduğu için rastgele değiştirmek insanı döndürür. Şu sırayı izleyin:

1. Zinciri sadeleştirin. Araya giren çevirici, uzatıcı veya çoklayıcıyı çıkarıp ekranı tek ve kısa bir kabloyla doğrudan bağlayın. Belirti kayboluyorsa sorun ara birimin sinyali yeniden paketlemesindedir.
2. Ekranın menüsüne bakın. Giriş sinyali başlığı altında siyah seviyesi, giriş aralığı ya da HDMI aralığı adını taşıyan bir kalem olur. Otomatik, düşük ve yüksek gibi seçenekler sunar.
3. Kaynak tarafını açın. Ekran kartı denetim masasında çıkış renk ayarları bölümünde dinamik aralık ve renk biçimi birlikte listelenir. Önce aralığı ekranla aynı yapın.
4. Renk biçimini kontrol edin. RGB yerine YCbCr seçiliyse ve alt örnekleme devredeyse yazılar da bozulur. Masaüstü kullanımında RGB tercih edilir.
5. Portu değiştirin. Aynı ekranın farklı HDMI girişleri farklı davranabilir; bazılarında video için ayrı bir ön tanım vardır.
6. Başka bir kaynak deneyin. İkinci bir cihazda belirti yoksa ayar kaynak tarafındadır, ekranda değil.

Televizyonu monitör olarak kullanıyorsanız

Belirti en çok televizyona bağlı masaüstünde görülür, çünkü televizyonlar varsayılan olarak video için ayarlanmış gelir. Üç kalem işi bitirir. Birincisi girişin adı: çoğu televizyonda giriş kaynağını bilgisayar olarak adlandırdığınızda cihaz görüntü işlemeyi azaltır ve tam renk bilgisini kabul eder. İkincisi taşma payı: görüntünün kenarları ekranın dışında kalıyor, görev çubuğu görünmüyorsa taşma payı ya da ekrana sığdırma ayarı açıktır, kapatılması gerekir. Üçüncüsü görüntü işleme: keskinlik, gürültü azaltma ve hareket yumuşatma gibi kalemler metinde halka ve gecikme üretir, bilgisayar kullanımında kapatılır.

Toplantı odası ekranı ve projeksiyonda

Kurumsal kurulumlarda aynı belirti, dizüstü bilgisayarın toplantı odasındaki büyük ekrana ya da projeksiyona bağlandığı anda ortaya çıkar. Nedeni şu: dizüstü, bağlandığı cihazın kimlik bilgisini okuyup kendi çıkışını buna göre kurar. Kimlik bilgisi araya giren bir çoklayıcı, uzatıcı ya da çevirici tarafından değiştirilerek iletiliyorsa bilgisayar cihazı televizyon sanır ve video için uygun olan sınırlı aralığa düşer. Belirti bu yüzden "sadece toplantı odasında" görünür ve masadaki aynı dizüstünde hiç çıkmaz.

Odada birden fazla cihaz sırayla bağlanıyorsa kalıcı çözüm, ayarı her kullanıcıya bırakmak yerine zincirdeki ara birimi sadeleştirmek ve ekranın giriş ayarını otomatik olmayan, bilinen bir değerde sabitlemektir. Oda ekranının menüsüne bir kez girip aralık ve görüntü işleme kalemlerini bilgisayar kullanımına göre ayarlamak, her toplantıda tekrarlanan bir şikâyeti ortadan kaldırır. Ayarı yaptıktan sonra ekran menüsünü kilitleyebiliyorsanız kilitleyin; aksi hâlde bir sonraki kullanıcı görüntü modunu değiştirir ve belirti geri gelir.

Ölçekleme ve bulanıklık ayrı bir sorundur

Renkler düzeldikten sonra yazılar hâlâ net değilse mesele ölçeklemedir. Ekranın kendi çözünürlüğü dışında bir çözünürlük gönderildiğinde görüntü yeniden boyutlandırılır ve harf kenarları yumuşar. Kontrol sırası şu: işletim sisteminde gönderilen çözünürlük ekranın kendi çözünürlüğüne eşit mi, ölçeklendirme oranı metni büyütmek için mi kullanılıyor, yoksa düşük çözünürlük gönderip ekrana büyütme işini mi bırakıyorsunuz. Ölçekleme işini ekranın yapmasıyla ekran kartının yapması arasında da görünür fark olur; ikisini de deneyip hangisi daha net duruyorsa onu bırakın.

Kısa kontrol listesi

• Belirtiyi adlandırın: soluk mu, ezilmiş siyah mı?
• Zinciri sadeleştirin, çevirici ve uzatıcıyı geçici olarak çıkarın.
• Ekran menüsü ile ekran kartı ayarını aynı aralığa getirin.
• Renk biçimini masaüstü için RGB tarafında tutun.
• Televizyonda girişi bilgisayar olarak adlandırın, taşma payını kapatın.
• Yazı netliği için gönderilen çözünürlüğün ekranın kendi çözünürlüğü olduğunu doğrulayın.

Bağlantı zincirindeki kablo, çevirici ve çoklayıcı seçimi de sonucu belirler; DataPower bu tarafta kurumsal masa ve ekran kurulumları için kablo, adaptör ve çoklayıcı tedarik eder. Görüntü hiç gelmiyor ya da kesiliyorsa farklı bir teşhis gerekir: ekranda titreme ve sinyal kaybı yazısı o tarafı anlatıyor.