Ağ Prizi Nasıl Sonlandırılır? T568B Renk Sırası

Ağ prizi sonlandırmak, kablonun içindeki sekiz teli keystone jak üzerindeki renk işaretlerine bastırmak ve fazla ucu kesmekle biter. Türkiye'de ve genel uygulamada tercih edilen düzen T568B'dir ve sırası şudur: beyaz-turuncu, turuncu, beyaz-yeşil, mavi, beyaz-mavi, yeşil, beyaz-kahverengi, kahverengi. İşin zor tarafı sıra değil; burulmayı gereğinden fazla açmamak ve teli jakın kesicisine tam oturtmaktır.

Keystone jak ile konnektör arasındaki fark

Duvar prizine ya da patch panele takılan parça keystone jaktır ve kablo ona bastırılarak bağlanır. Kablonun ucuna takılan ve bilgisayara giren parça ise RJ45 fiştir, o pens ile sıkılır. İkisi aynı pin düzenini kullanır ama işlem farklıdır: jak için punch down aleti, fiş için sıkma pensi gerekir.

Yapı kablolamasında kural şöyledir: duvardan gelen kablo prize sonlandırılır, odadaki cihaz prize hazır bir patch kablo ile bağlanır. Duvardan gelen kabloya doğrudan fiş takıp cihaza uzatmak kurulumu bozar: sert damarlı yapı kablosu sık hareket eden bir fişte kırılır. Fiş sıkma tarafını RJ45 konnektör sıkma adımları yazısında anlattık.

T568B renk sırası

Tabloda dikkat çeken nokta 3 ve 6 numaralı pinlerin aynı çifte ait olmasıdır. Yeşil çift, mavi çiftin iki yanına ayrılır. Bu yüzden yeşil teli 4 numaraya, maviyi 3 numaraya bastırmak gibi bir karışıklık kabloyu fiziksel olarak bağlar ama çift düzenini bozar; link kurulur, hız ve kararlılık düşer.

T568A da geçerli bir düzendir, sadece turuncu ve yeşil çiftlerin yeri değişir. Önemli olan tek şey tutarlılıktır: bir binada bütün prizlerin aynı düzenle sonlandırılması gerekir. Bir ucu A, diğer ucu B olarak sonlandırılmış kablo çapraz kablo davranışı gösterir.

Sonlandırma adımları

1. Kablonun dış kılıfını yaklaşık iki buçuk santim soyun; kılıf soyucunun derinlik ayarını kullanıp iç telleri çizmeyin.
2. Varsa yırtma ipini ve ayırıcı plastiği kesin, ekranlı kabloda folyo ve toprak telini jakın gerektirdiği biçimde ayırın.
3. Çiftleri ayırın ama burgulanmayı yalnızca jaka girecek kadar açın; açılan burgu bir buçuk santimi geçmemelidir.
4. Telleri jak üzerindeki renk işaretlerine yerleştirin; her tel kendi kanalına girsin.
5. Punch down aletiyle her teli tek tek bastırın; alet teli kesiciye oturtup fazla ucu keser.
6. Kesilmeyen uç kalırsa makasla alın, hiçbir bakır jakın dışında görünmesin.
7. Jakın kapağını takın, kabloyu jakın arkasındaki kelepçeye sabitleyin ve prize oturtun.

En sık yapılan dört hata

• Burguyu fazla açmak: telleri rahat yerleştirmek için üç dört santim açmak yaygındır. Açılan her santim yüksek hızda sinyal bozulmasına katkı yapar. Gigabit bağlantı kurulsa bile hata oranı artar.
• Kılıfı fazla soymak: dış kılıf jakın kelepçesine kadar gelmelidir. Uzun soyulmuş bir kabloda çiftler korumasız kalır.
• Yanlış kategoride jak kullanmak: Cat6 kabloyu Cat5e jaka sonlandırmak, hattın tamamını alt kategoriye düşürür. Kablo, priz, patch panel ve patch kablonun kategorisi aynı olmalıdır.
• Bükülme yarıçapını zorlamak: jakın arkasında kabloyu keskin açıyla kıvırmak çiftlerin geometrisini bozar. Prizin arkasında kabloya yumuşak bir kıvrım payı bırakmak gerekir.

Bu hataların ortak sonucu şudur: kablo çalışır görünür ama hız beklenenin altında kalır. Bağlantının 1 Gbps yerine 100 Mbps'de kalmasının nedenlerini ayrı bir yazıda ele aldık; sonlandırma hatası o listenin en sık maddesidir.

Sonlandırmadan sonra test

Test etmeden prizi kapatmamak gerekir. En basit kontrol bir kablo test cihazıyla yapılır: cihazın bir ucu prize, diğer ucu patch paneldeki karşılığına takılır ve sekiz ışığın sırayla yanıp yanmadığına bakılır. Işıklardan biri yanmıyorsa o pin bağlanmamıştır; ışıklar sırasız yanıyorsa iki tel yer değiştirmiştir.

Test cihazı yoksa dolaylı bir kontrol yapılabilir: bir dizüstü bilgisayarı prize takıp bağlantı hızına bakmak. 1 Gbps görünüyorsa sekiz telin sekizi de bağlanmıştır; 100 Mbps görünüyorsa dört tel çalışıyor demektir ve iki çift sonlandırılmamıştır. Kablo arızasını eleme yöntemini kablo arızası eleme yazısında anlattık.

Etiketleme ve kapanış

Her prizin ve patch paneldeki karşılığının aynı numarayla etiketlenmesi, sonraki her müdahaleyi kısaltır. Etiket yoksa bir arızada bütün prizlerin tek tek denenmesi gerekir. Patch panel tarafındaki yerleşim düzenini ağ dolabı yerleşimi yazısında ele aldık.

Kısa kontrol listesi

• Binadaki bütün prizleri aynı düzenle, tercihen T568B ile sonlandırın.
• Pin 3 ve 6'nın aynı çift olduğunu unutmayın.
• Burguyu bir buçuk santimden fazla açmayın.
• Kablo, jak, patch panel ve patch kablonun kategorisini eşitleyin.
• Her teli punch down aletiyle tek tek bastırın, dışarıda bakır bırakmayın.
• Prizi kapatmadan test edin ve iki ucu aynı numarayla etiketleyin.

DataPower, ağ kablosu, keystone jak ve patch panel ürünlerini kategori bilgisiyle birlikte listeler; bir hattı kurarken bu dört parçanın kategorisini eşitlemek en sağlam yoldur.